Makat kanaması veya bilimsel adıyla anüsten kan gelmesi çeşitli hastalıklarda oluşur. Gelen kanın rengi, kıvamı, sıklığı ve dışkıyla karışık olup olmadığı bize bir ön bilgi verebilir. En sık kanama nedenleri hemoroid, kabızlık, anal fissür, anal fistül, kolorektal kanser, divertikül ve inflamatuar bağırsak hastalıklarıdır. Bunun dışında kolonda olan poliplerde de kanama görülebilir. Bu hastalarda gelen kanamalar genelde kırmızı renktedir. Sindirime karışmamış kandır. Sindirim sisteminde daha yukarıda mide ve ince bağırsak düzeyinden gelen kanamalar genelde koyu renklidir. Mide kanamaları kısmen sindirim enzimlerine maruz kaldığından siyah renkte görülür. Buna melena denir. Bu kanamalar katran renginde ve kokuludur.
Anal kanamalarda en büyük nedenlerden biri bu bölgedeki hemoroidlerdir. Bilindiği gibi hemoroidler 4 grupta değerlendirilir. Her gruptaki hemoroidde kanama görülebilir. Bu kanamalar kırmızıdır. Tuvalet sırasında veya sonrasında görülür. Uzun süreli kanamalar hastada anemiye neden olabilir. Anemi oluşmuş hastalarda kalp çarpıntıları vardır. Hasta soluktur, çabuk yorulur. Bu kanamalara bazen ağrı da eşlik edebilir. Kanamalarda hemoroid derecesi arttıkça miktar artar. Hemoroidin kanama yapması için anal basıncın artması gerekir. Basıncı arttıran en büyük neden de hastalarda oluşan kabızlık ve ishal nöbetleridir. Basıncı arttıran diğer nedenler uzun süreli ıkınma ve gebelik gibi durumlardır. Hemoroid kanamaları basit bir proktolojik muayene ile saptanabilir. Anoskopik muayene ile hemoroidin derecesi saptanır. Buna göre bir tedavi planlanır. Bunlar lazer, band ligasyon veya THD gibi ofis tedavileri olabilir. 4. Derecede anüsten dışarı çıkmış hemoroidlerde ise cerrahi tedavi gerekebilir.
Diğer bir kanama nedeni hastalardaki makat çatlakları yani kronik anal fissürlerdir. Anal fissürler genelde saat 12 hizasında oluşur. Kronik vakalarda nöbetçi meme tabloya eklenir ve taharetlenme sırasında hastanın eline gelir. Kronik fissürlerde ana belirti dışkılama sırasında ve sonrasında oluşan şiddetli yanma ve ağrılardır. Genelde sık sık kabızlık çeken veya sık ishal nöbetleri geçiren hastalarda görülür. Anüs çevresindeki deride yırtıklar oluşur. Dışkılama sırasında feçesin burada yaptığı tahrişle kanamalar oluşur. Bu kanamalar kırmızıdır. Fakat hemoroid kanamaları kadar çok değildir hemoroidlerde kanama damla damla gelir. Hasta taharetlenme sırasında peçeteye bulaştığını söyler. Fissürün tedavisi ile bu kanamalar da kendiliğinden tedavi olur. Bu amaçla anal spazmın azaltılması için ya LİS ameliyatı yapılır ya da botulinum toksini içeren ilaçların internal sfinkter içine uygulanması gerekir. Operasyondan korkan hastalarda nitrogliserin içeren merhemler anal spazmı gidermek için kullanılabilir. Fakat bunların başta, şiddetli baş ağrısı olmak üzere çeşitli yan etkileri vardır.
Bir diğer kanama nedeni rektum ve anal bölgede gelişmiş tümörlerdir. Hastalarda dışkı yapısında bir değişiklik olur. Hasta kilo kaybetmeye başlar. Başlangıçta sinsi gelişen kanama daha sonraları şiddetli olmaya başlar. Sürekli kan kaybedilmesi anemiye neden olur. Çünkü erken evrelerde hastalık sinsi seyredebilir. Anemi görülen vakalarda mutlaka bir kolonoskopi yapılıp hasta tümör yönünden araştırılmalıdır. Tümörden olan kanamalarda hastada başlarda dışkıda gizli kan araştırılır. Daha sonraları kanamalar genelde dışkı ile karışıktır. Bu durumdaki kanama hemoroiddeki gibi dışkılama sırasında veya sonrasında damla damla gelmez. Kolonoskopide tümör saptanan vakalarda biyopsi alınır. Sonuç malign gelirse ileri tetkikler yapılır. Sonuca göre kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi tedavi yollarına gidilir.
Diğer bir kanama nedeni bu bölgede oluşan inflamatuar bağırsak hastalıklarıdır. Bunlar; Crohn ve ülseratif kolit gibi hastalıklardır. Bu hastalarda karın ağrısı ve ishal ana belirtidir. Özellikle colitis ulcerosa nöbetleri sırasında ishale kanlı dışkılama eşlik eder. Kanamalar pıhtılı ve kırmızı renktedir. Rektum dışında görülen crohn hastalığında pek görülmesede rektumda görülen Crohn hastalığında da kanamalar görülebilir. Bunlarda da tanı rektoskopi ve bunun sonucu alınan biyopsi ile konur. Özellikle colitis ulcerosa ileride malign bir durum görülmemesi için sık takip gerekir. Her iki hastalık çeşitli ilaçlarla tıbbi olarak kontrol altına alınabilir ve tedavi edilir. Sonuç alınamayan vakalarda cerrahi tedaviye başvurulur.
Bir diğer kanama nedeni bu bölgenin divertiküler hastalığıdır. Divertiküller sol taraftaki kolonda damarların giriş yerlerinde oluşan küçük mukoza çıkıntılarıdır. Bunların oluşumunda en büyük neden kolonun bu bölümünde oluşan basınç artışlarıdır. Uzun süreli kabızlık çeken, ileri yaş hastalarda görülür. Bu divertiküler iltihaplanarak divertikülit denilen tabloyu oluşturur. Bu tabloya sol tarafın apandisiti de denir. Bu divertiküllerde kanamalar da görülebilir. Bu kanamalar daha çok ileri yaşlarda görülür. Divertikülitte tabloya ağrı ve ateş de eklenir. Bunlarda başlangıçta tıbbi tedavi yapılır. Tablo ilerlerse tıbbi tedaviden sonuç alınamazsa cerrahi tedaviye başvurulur.
Bunların dışında rektum bölgesinin diğer nonspesifik iltihaplarında, bu bölgeye kanser nedeniyle yapılan radyoterapi sonrasında, bu bölgede görülebilen damar anomalilerinde kanamalar nadir olsa da görülebilir. Bazı kolon polipleri de kendilerini kanama ile belli edebilirler. Bunların görüldüklerinde kolonoskopi ile alınması gerekir. çünkü bunlarda kanserleşme riski vardır.
Her ne şekilde olursa olsun tüm kanamalarda mutlaka kolonoskopi yapılıp kanama odağı bulunmalıdır. Kanama odağı bulunduktan sonra nedene yönelik tedavi esastır. Bu arada hastalarda uzun süreli kanamaya bağlı anemi de tedavi edilmelidir. Hastalardaki kabızlık ve ishal problemleri de düzeltilmelidir. Bununla ilgili diyet düzenlemesine gidilmelidir.
- Makat Akıntısı Neden Olur? Tedavisi Nasıldır?
- Makat Ağrısı Neden Olur Nasıl Geçer, Geçmezse Tedavisi Nedir?
- Makat Kanaması Nedenleri ve Tedavisi
- Anal Sitenoz (Makat Daralması) Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?
- Fekal İnkontinans Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?