Makat ağrıları anal bölgede oluşan şiddeti ve zamanı değişik olan bir durumdur. Yaygın olarak görülmektedir. Çoğu altta yatan sebepler ortadan kaldırılırsa kendiliğinden düzelirler. Makat ağrısına neden olan faktörler çok çeşitlidir. Bu faktörlerin başında hemoroidler gelir. Bunun dışında anal bölgedeki fissürler, fistüller, bu bölgenin enfeksiyonları, nadiren bu bölgenin kanserleri anismus denilen kas spazmı gibi durumlar ağrıya neden olur. Bunların dışında bazı pelvik taban hastalıkları, peri anal bölgede görülen hidradenitis suppurativa, anal bölgeye uygulanan yabancı cisimlerin anüste kalması gibi nedenlerle de anal ağrı oluşur.
Bazı kişilerde kronik kabızlık sonucu zaman zaman kıl dönmelerinin enfeksiyonu ile, hamilelik ve adet dönemlerinde de makat ağrısı görülebilir.
Makat ağrısına yol açan en büyük neden bu bölgenin hemoroidleridir. Özellikle tromboze olmuş hemoroidlerde hastada şiddetli ağrı oluşur. Bu akut bir tablodur. Müdahale edilmezse ağrı şiddetlenerek birkaç gün sürer. Sonra ağrı şiddeti azalır. tramboze hemoroidin alınması veya en azından trombüsün çıkarılması ile ağrı kaybolur. Bunun dışında özellikle 3. ve 4. derece hemoroidlerde ağrı oluşur. Dışarıda olan hemoroidlerin ülsere olması sonucu tabloya kanamayla birlikte ağrı da eşlik eder. bu durum procidentia recti vakalarında da görülür. Dışarı çıkan rektum mukozası ülsere ve enfekte olur. Buna bağlı kanama ve ağrı görülür. procidentia rectinin cerrahi tedavisi olayı çözümler.
Diğer bir ağrı nedeni bu bölgede görülen kronik fissürlerdir. Kronik fissürler genelde saat 12 hizasında oluşur. Dışkılama sırasında ve sonrasında şiddetli yanmayla birlikte ağrı oluşur. Bu ağrı hasta tarafından keskin bir ağrı şeklinde hissedilir. Bu tür ağrı fissür dışında bu bölgenin ülserlerinde, bir pelvik taban hastalığı olan levator ani sendromunda da görülür. Levator ani sendromunda ağrı bıçak saplanır şeklinde olan bir kas spazımıdır. Kronik fissürden ileri gelen ağrılarda tedavi fissürün tedavisi şeklindedir. Kronik fissürlerde ağrıyı yapan anal spazmdır. Anal spazmı ortadan kaldırmak için ya LİS ameliyatı uygulanır ya da botulinum toksini içeren preparatlar veya nitrogliserin içeren merhemler kullanılır. Fakat bunların bir proktolog gözetiminde uygulanması gerekir.
Anüsün içinden gelen ağrı vakalarında bir iç hemoroid veya anal bölgedeki bir apseden kuşkulanmak gerekir. Apseden ileri gelen ağrılar süreklidir. Derinden gelir. Anal bölgenin muayenesinde bu bölgede bir kızarıklık, bir şişlik görülebilir. Bu bölge sıcaktır. Bazen apseler derinde olabilir. Dış muayenede herhangi bir şey görülmez. Anal apseden kuşkulanılan vakalarda eğer dışarıda herhangi bir patoloji gözlenmezse hastaya MR çektirip derinde bir apse olup olmadığı araştırılmalıdır. Bu durum orta yaşlı ve diyabetik hastalarda daha sık görülür. Anal apse teşhis edilen vakalarda drenaj esastır. Apse drene edildikten 1 ay sonra yeniden bir MR çektirip apsenin herhangi bir fistülden ileri gelip gelmediğini araştırılması gerekir.
Anal bölgedeki enfeksiyonlarda da özellikle bu bölgede görülen mantar enfeksiyonlarında ve kondiloma akuminata gibi virütik hastalıklarda da ağrı görülür. Bu ağrıya bu bölgede kaşıntı da eklenir. Bunları proktolojik pozisyonda yapılan fizik muayene ile kolayca teşhis etmek mümkündür. Mantar enfeksiyonlarında, karar verilemeyen kuşkulu vakalarda biyopsi alınıp tanı kesinleştirilmelidir. Kondiloma vakalarında buradaki siğiller radyofrekans veya koter ile tek tek yakılıp tedavi edilir. Bu tedavi yapılırken anal bölgede herhangi bir darlığa yol açmamaya dikkat etmek gerekir.
Bunun dışında özellikle orta yaş ve üzerinde bu bölgenin kanserleri anal bölgede dolgunluğa, kanamaya, ağrıya neden olur. Karar verilemeyen vakalarda mutlaka rektoskopi ve kolonoskopi yapılarak durum aydınlatılmalıdır. Herhangi bir tümöral kitle saptandığında mutlaka bundan biyopsi alınır. Sonuç malgin gelirse onun ileri tetkik ve tedavileri yapılır.
Bayanlarda adet dönemlerinde veya hamilelik döneminde anal ağrı görülebilir. Adet dönemlerinde görülen ağrılar genelde kabızlık sorunuyla ilgilidir. Hamilelik döneminde ise fetüs pelvik bölgeye bası yapar. Buna bağlı olarak bu bölgede kan dolaşımı bozulur. Buradaki hemoroidal damarlarda şişmeler oluşur. Bu da hamilelerde ağrılara neden olur. Hamilelik döneminde kabız kalmamaya dikkat etmek gerekir. Posa bırakan diyet, günlük ortalama 3 litre su, egzersiz hamilelikte kabızlığı önleyecektir. Hemoroidlerde şişmeler olursa buna bağlı ağrılarda oturma banyoları ve lokal anestezik merhemler kullanılır. Pelvik taban hastalıkları dediğimiz hastalıklardan biri de anismus denilen hastalıktır. Bu dışkılama sırasında levator kasının gevşememesi sonucu oluşur. Hastalar dışkılama zorluğu yaşar ve dışkılama sırasında ağrı duyarlar. Anismus tedavisinde çeşitli yöntemler vardır. bunların en iyisi botinilum toksini içeren preparatlarla levator ani kasının gevşetilmesidir. Bu gevşemeden sonra oturma banyoları sırasında kegel egzersizlerinin yapılması tedavide esastır. Bunların dışında rektosel, enterosel, sistosel vs gibi organ sarkmalarında da anal bölgede ağrı oluşabilmektedir.
Basit tipteki makat ağrıları çoğu zaman birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Hastalar ağrılı dönemde oturma banyoları, ağrı kesiciler, kabızlık varsa laksatifler kullanabilir. Birkaç gün içerisinde geçmeyen vakalarda mutlaka bir proktolog muayenesi şarttır. Muayene sonucu görülen hastalığa göre tedavi planlanır.
sonuç olarak makat ağrıları da diğer hastalıklar gibi ihmal edilmemesi gereken, nedenin mutlaka aydınlatılması gereken bir durumdur.
- Makat Akıntısı Neden Olur? Tedavisi Nasıldır?
- Makat Ağrısı Neden Olur Nasıl Geçer, Geçmezse Tedavisi Nedir?
- Makat Kanaması Nedenleri ve Tedavisi
- Anal Sitenoz (Makat Daralması) Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?
- Fekal İnkontinans Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?